Poreba  Wielka

Poręba Wielka to malownicza wieś o ogromnych walorach krajobrazowych i uzdrowiskowych, położona w Gorcach, na wysokości 500-650 m n.p.m. Nazwa wsi wywodzi się od leśnych wyręb w dawnej puszczy gorczańskiej. Dużą rolę w jej historii odegrał tzw. klucz porębski, czyli ośrodek administracyjny, którego centrum była właśnie Poręba Wielka. W okresie jego istnienia wieś była ważnym ośrodkiem przemysłu drzewnego i hutniczego.

Wspaniałe krajobrazy, wyciąg krzesełkowy na górę Tobołów, wyciągi orczykowe, trasy narciarskie, ośrodki wczasowe, duża liczba kwater, jadłodajni i pensjonatów sprawia, że Poręba Wielka to bezwątpienia najlepiej zorganizowana pod względem turystyczno - wypoczynkowym wieś w okolicy. 

Warto również wspomnieć, że znajdują się tu liczne odwierty ciepłych źródeł mineralnych, zawierających solankę jodobromową, pomocne w leczeniu wielu chorób.

W dawnych czasach istniał tu okazały dwór wielkoporębski, ale spłonął w czasie ostatniej wojny. Ocalał jedynie zabytkowy lamus i wozownia – typowy budynek góralski, kryty gontem. 
Zabudowania te otoczone są zaniedbanym nieco parkiem. Jego historia sięga XVIII wieku, kiedy to rozpoczęto prace nad projektowaniem parku o charakterze krajobrazowym. W tym czasie dobra porębskie należały do rodziny Wodzickich. Przy zakładaniu parku wykorzystano naturalny drzewostan. Najstarsze okazy drzew mają 300-400 lat. 
W dolnym parku dominują wiązy i jesiony, w górnym lipy - drobnolistna i szerokolistna. Rosną tu również stare modrzewie, kasztanowce, jawory, akacje i świerki. 14 drzew uznano za pomniki przyrody, wyróżnia się zwłaszcza „wiąz Łokietka” o ponad 6-metrowym obwodzie u podstawy.


Z centrum wsi niedaleko jest do domu Władysława Orkana, zwanego Orkanówką. Willa została zbudowana w 1906 roku w typowym stylu podhalańskim – jej fronton i piętro zdobią rzeźbione w drewnie motywy. Mieści się w niej obecnie oddział rabczańskiego Muzeum im. Władysława Orkana, w którego posiadaniu znajdują się pamiątki po pisarzu i eksponaty etnograficzne.